
Juventude Suku Poetete (ne’ebé koñese ho naran Juventude Poetete Lodudu no lokaliza iha Munisípiu Ermera) iha papél ne’ebé krusiál tebes ba dezenvolvimentu suku, tantu iha setór sosiál, ekonómiku, kultura, no edukasaun. Nu’udar motór dezenvolvimentu no futuru ba suku, kontribuisaun juventude nian bele haree hosi aspetu importante lubun ida tuirmai ne’e:
1. Dinamizadór ba Edukasaun no Kapasitasaun
-
Lidera Formasaun: Juventude Lodudu bele organiza kursu informátika, lian estranjeira (Inglés/Portugés), ka formasaun vokasionál seluk ba labarik no foin-sa’e sira iha suku laran.
-
Promove Literasia: Harii uma-le’et ka biblioteka komunidade hodi haburas kultura lee nian iha suku Poetete, nune’e bele hasae koñesimentu jerasaun foun nian.
2. Impulsór ba Ekonomia Lokál (Agrikultura no Kriadore)
-
Inovasaun Agrikultura: Ermera, inklui Poetete, famozu ho kafé no rai ne’ebé buras. Juventude bele lori kbiit foun hodi kria koperativa, kadiak (agro-negósiu), ka uza teknolojia hodi hadi’a kualidade produsaun kafé, hudi, no produtu lokál seluk atu fa’an ba merkadu boot.
-
Turizmu Komunitáriu: Suku Poetete ho ninia lenda “Lodudu” no kmanek natureza nian iha potensiál boot ba turizmu. Juventude bele dezenvolve no promove fatin turizmu sira-ne’e liuhosi dezenvolvimentu turizmu komunitáriu no promosaun iha mídia sosiál.
3. Ajente Mudansa Sosiál no Promotór Saúde
-
Kampaña Saneamentu no Ambiente: Juventude bele organiza asaun hamoos suku (fatin públiku, bee-matan, no estrada), kuda ai-hun hodi proteje bee-matan no prevene rai-halai (erosaun).
-
Prevensaun ba Moras no Nutrisaun: Koopera ho postu saúde lokál hodi fó koñesimentu ba komunidade kona-ba importánsia nutrisaun di’ak, ijiene, no prevensaun moras hanesan dengue, malaria, no stunting.
4. Konservasaun Kultura no Arte
-
Prezerva Istória no Tradisaun: Naran “Lodudu” iha signifikadu no istória rasik ba povu Poetete. Juventude iha knaar atu rona, hakerek, no prezerva istória, kultura, no tasi-ibun ka foho lulik sira ne’ebé pertense ba suku hodi la lakon ba tempu.
-
Dezenvolve Arte: Kria grupu dansa tradisionál, múzika, no teatru hodi involve foin-sa’e sira iha atividade pozitivu no hatudu sira-nia talentu iha serimónia suku nian ka eventu nasionál.
5. Promove Paz, Estabilidade, no Desportu
-
Solusaun ba Konflitu: Juventude tenke sai ezemplu hodi hametin unidade no dame. Sira bele sai pontu kbiit hodi rezolve dezafiu ruma liuhosi dialogu, la’ós violénsia.
-
Atividade Desportu: Organiza kampionatu futeból, fute-sal, ka voleiból iha suku laran. Desportu la’ós de’it ba saúde physical, maibé mós sai fatin hodi halibur foin-sa’e sira husi aldeia hotu-hotu iha Poetete hodi hametin relasaun belun nian.
6. Parseiru Estratéjiku ba Autoridade Suku
-
Partisipasaun iha Planeamentu Suku: Juventude tenke involve an ativu iha Konsellu Suku. Sira tenke lori foin-sa’e sira-nia lian, hanoin, no preokupasaun hodi nune’e programa dezenvolvimentu suku nian bele tau mós prioridade ba nesesidade juventude nian.
-
Advokasia: Sai lian ba grupu vulnerável sira (ona-feto, labarik, no feto-ran) iha suku laran.
Konkluzaun
Juventude Poetete Lodudu la’ós de’it “futuru” ba suku, maibé sira mós “prezente” (ohin loron nian). Ho sira-nia enerjia, kriatividades, no matenek, kuandu hetan apoiu no oportunidade husi Xefe Suku, Lian-na’in, no inan-aman sira, Juventude Lodudu bele transforma Suku Poetete sai suku ne’ebé bazeia ba produsaun, kbiit sosiál, no sai ezemplu ba suku sira seluk iha Ermera no Timor-Leste.
Leave a Reply